|
Wat is Taizé? Taizé is de verkorte aanduiding voor een oecumenische kloostergemeenschap die sinds de tweede wereldoorlog in Taizé is gevestigd, een klein plaatsje in Frankrijk nabij Clúny. In de loop der jaren is deze kloostergemeenschap uitgegroeid tot een ontmoetingscentrum voor met name jongeren uit de hele wereld.
Het ontstaan van 'Taizé'
Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog verliet de Zwitser Roger Schutz zijn geboorteland en vestigde zich in Frankrijk, vlak bij de grens tussen het bezette deel en het collaborerende deel van Frankrijk. Hij werd diep geraakt door de verscheurdheid van de christenheid, juist ook in deze oorlogstijd. Van huis uit was hij protestant (zijn vader was predikant) maar hij kende ook de katholieke traditie van nabij (zijn grootmoeder was rooms-katholiek). In deze laatste traditie trok hem vooral de spirituele kant aan. Driemaal per dag zocht hij de stilte om te bidden. Ondertussen hield hij onderduikers verborgen. Nadat hij enkele malen door de Gestapo was lastiggevallen, zag hij zich genoodzaakt Frankrijk te verlaten. Eind 1944 keerde Schutz met enkele vrienden terug naar Taizé en vormde hij een protestantse communiteit. Een gemeenschap van verbondenheid, geestelijk en materieel gedragen door het gemeenschappelijk gebed en hulp aan de armsten. Als roeping ziet zij het uitdragen van de boodschap van verzoening en onderling vertrouwen. Deze roeping krijgt ook in andere delen van de wereld gestalte door de stichting van nieuwe communiteiten.
Geleidelijk begon de gemeenschap te groeien. Vanaf 1969 sloten zich ook rooms-katholieke broeders aan. De gemeenschap bleek een grote aantrekkingskracht op jongeren uit de hele wereld te hebben. Velen brengen er één of meer weken door, op zoek naar de bronnen van hun geloof. Of om bemoedigd of gestimuleerd te worden.
Over het geheim van deze aantrekkingskracht is veel nagedacht. Gewezen wordt op de eenvoud van de communiteit, op de stilte en rust, op meditatie en contemplatie en op de vieringen.
In een wereld vol snelheid, geweld en onrust vormt deze communiteit een oase van rust. Voor velen uit de traditionele kerken leidt hun vorm van viering tot een dieper beleven, tot een intenser geloof. Tenslotte wordt duidelijk dat geloof en leven, spiritualiteit en praktische arbeid, woorden en daden, gebed en liefde één geheel vormen. Genoeg om velen van ons ook in deze tijd een weg te wijzen.
Verschillende tradities
Onze protestantse kerkdiensten doen soms een wat eenzijdig appèl op het verstand. De preek staat centraal, en ook de liederen hebben een wat 'uitleggerig' karakter. Ze zijn gemaakt door dichtende dominees of prekende dichters. Het is zo veel 'woord'...
In de Rooms-Katholieke kerk is er meer ruimte voor 'vieren': beleving, spiritualiteit en rituelen spelen van oudsher een belangrijke rol in de vieringen.
Lofprijzing, stilte en meditatie komen in de zondagse (zowel Protestantse als Rooms-Katholieke) eredienst minder tot hun recht, terwijl er in deze tijd juist veel behoefte is aan deze andere aspecten van geloven.
Om tot een beter evenwicht tussen hoofd en hart te komen, om ook lofprijzing, stilte en meditatie een plek te geven zijn we te rade gegaan bij de (van oorsprong protestantse) kloostergemeenschap van Taizé in Frankrijk. Niet alleen was Frère Roger (de overste) vertrouwd met de katholieke spirituele traditie, ook rooms-katholieken van huis uit werden in de communiteit opgenomen.
Behalve dat de spiritualiteit van Taizé ons eigen geloofsleven verrijkt, verbindt het ons ook met broeders en zusters uit andere tradities. Of je tot de evangelische richting gerekend wordt of dat je katholiek bent (opgegroeid), of je naar de Annakerk gaat of naar de Handwegkerk, al die verschillen vallen weg als we ons concentreren op het wezenlijke. Vandaar dat het oecumenische vieringen zijn.
 Frère Roger over bidden en zingen
Vanuit de diepte van het menselijk bestaan stijgt een heimelijk verlangen op. Gevangen in anonieme planningen en dienstregelingen hebben mensen vandaag de dag een impliciet, maar diep verlangen naar de enig wezenlijke realiteit: innerlijk leven en tekenen van het onzichtbare. En niets helpt ons beter tot gemeenschap te komen met de levende God dan een meditatief gebed met als hoogtepunt een onophoudelijk zingen dat doorgaat in de stilte van ons hart als we weer alleen zijn. Als het mysterie van God voelbaar wordt door de eenvoudige schoonheid van symbolen, als het niet bedekt wordt onder te veel woorden, dan zal het gebed niet monotoon zijn of tot verveling leiden, maar zal het ons openstellen voor een hemelse vreugde op aarde. Voor een dergelijk omvattend gebed zijn slechts een paar mensen nodig, soms niet meer dan twee of drie. Alleen al door hen wordt een teken van Christus zichtbaar.
Het gebed is een serene kracht die de mens bewerkt, ontroert, omwoelt en niet met rust laat. Het sluit de ogen niet voor het kwaad, de oorlogen en alles wat de zwakken van de aarde bedreigt of aanvalt. In het gebed ontvangen we de energie die we nodig hebben voor het voeren van een andere strijd: ervoor te zorgen dat degenen die we liefhebben kunnen overleven, de omstandigheden waarin mensen leven te veranderen en de aarde tot een bewoonbare plaats te maken. Zij die Christus volgen staan tegelijkertijd naast hun medemensen en naast God. Zij zullen niet proberen om gebed en actie van elkaar te scheiden.
 Gebed
Wij spreken over meditatieve vieringen. Deze benaming heeft een lichte voorkeur boven een benaming als gebedsdienst. Bidden staat bij ons traditioneel vaak sterk in het teken van vragen. Het gebed omvat echter veel meer, en bestaat niet alleen maar uit woorden. In de spirituele traditie van de kerk horen bijbellezing, meditatieve bijbeloverweging, biddend reageren op wat gelezen is, meditatie en contemplatie (het loslaten van alle gedachten en volledig opengaan voor God) bij elkaar. In de Taizé vieringen wordt de muziek gebruikt als 'middel' om tot overgave aan en ontmoeting met God te komen.
"Zingen is tweemaal bidden"
Zingen is een belangrijke vorm van gebed. De liederen uit Taizé zijn meestal korte, meerstemmige composities die gedurende langere tijd herhaald gezongen worden. Dat kan eerst een beetje bevreemdend overkomen. Het herhaald zingen van slechts een beperkt aantal woorden helpt ons echter in onszelf te keren, waardoor een meditatieve sfeer ontstaat die het gebed verdiept. De woorden drukken een basale geloofswerkelijkheid uit die men gemakkelijk met het verstand kan begrijpen en die door de herhaling langzaam doordringt tot ons hart en ons hele wezen. Naast de zangstemmen zijn er vele tegenmelodieën gecomponeerd voor allerlei instrumenten en ook vaak solostemmen met bij de tekst passende gedeelten uit bijvoorbeeld de psalmen. De composities nodigen bovendien uit tot improvisatie. Zo ontstaat een heel rijk geheel waardoor mensen vaak geraakt worden.
De teksten van de Taizéliederen zijn niet bedoeld om een commentaar op de bijbel in dichtvorm aan te bieden. Ze zijn kort en eenvoudig, vaak éénregelig. Ze helpen ons bij de concentratie van onze aandacht, van heel ons wezen, bij het ene: de Aanwezigheid Gods.
 In Taizé komen jongeren uit talloze landen samen, en wordt er in vele talen gezongen. Ook tijdens onze vieringen wordt er in verschillende talen gezongen. Soms zelfs door elkaar heen. Niemand stoort zich er aan. Het wordt integendeel ervaren als een verrijking.
Deze, door hun eenvoud heel rijke liederen geven ons ook de mogelijkheid te bidden als we alleen zijn, overdag, 's nachts, of in de stilte van ons hart als we aan het werk zijn.
Stilte...
Er wordt zoveel gesproken om ons heen... Soms kunnen we geen woorden vinden om te bidden en kan het weldadig zijn om gewoon stil te zijn in Gods aanwezigheid. Zo kunnen we ook langzaam leren onszelf los te laten en helemaal in het nu te komen. In onze vieringen neemt de stilte dan ook een belangrijke plaats in. Het is vaak het indrukwekkende middelpunt ervan. Als we de gemeenschap met God in woorden proberen uit te drukken, zijn onze mogelijkheden beperkt. Maar diep in ons bidt de Geest, meer dan wij ons kunnen voorstellen. Vergeleken met de intensiteit van dat gebed verdwijnt ons expliciete gebed bijna in het niets. Daarom neemt de stilte zo'n grote plaats in als we het hart van het gebed willen ontdekken. Hoewel God nooit ophoudt met ons te communiceren, zal God nooit proberen ons iets op te dringen. Gods stem is vaak als een fluistering, een ademtocht van stilte.
Voorbede
In Marcus 2:1 12 lezen we over vier mannen die hun zieke vriend naar Jezus brengen. Onderweg zijn er vele obstakels. Jezus lijkt onbereikbaar. Toch zetten ze door. Ze zetten alles op alles. 'En toen Jezus hun geloof zag ...'. De kerk tracht altijd te leven naar dit verhaal, want iedere eredienst kent de voorbede. Ook in onze meditatieve vieringen willen we daar plaats voor inruimen. Het staat iedereen vrij al dan niet aan de voorbeden bij te dragen. Dat kan door in stilte of hardop deel te nemen aan het gebed, dat kan ook door een gebed op een daartoe uitgereikt blaadje papier te schrijven. Een ander zal dat gebed dan uitspreken. Iedere voorbede wordt gevolgd door een gezongen acclamatie.
Na afloop
Na afloop van de viering is er in De Achterkant nog gelegenheid tot het ontmoeten van elkaar. In de kerkzaal blijven enkele mensen aanwezig voor een persoonlijk gesprek of voorbede.
Mocht het voorgaande u aanspreken, of bent u nieuwsgierig geworden, dan hopen we u tijdens één van de vieringen te ontmoeten.
|
