|
(over de antependia in het algemeen zie men: antependia) Het was rond het jaar 400 dat bisschop Epifanius van Salamis op Cyprus eigenhandig een antependium verscheurde.Tijdens een avondwandeling liep hij een kerk binnen en zag dat op het doek dat het priesterdeel van het schip scheidde, religieuze voorstellingen waren aangebracht. Hij scheurde het gordijn er af en gaf het de kerkbewaarder met de opdracht om het aan een arme te geven zodat die het als doodskleed zou kunnen gebruiken. Alleen daar was het, volgens Epifanius goed voor. Niet om opgehangen te worden in de kerk, want ‘afbeeldingen liegen’. In zekere zin was de bisschop een voorloper van de zogenaamde ‘iconoclasten’, mensen die zich in de 8e en 9e eeuw verzetten tegen de verering van iconen. Deze groep heeft uiteindelijk het onderspit gedolven. En dus worden op 1 september 2002 in de gereformeerde Handwegkerk, op wat zeer onliturgisch de ‘startzondag’ heet, nieuwe antependia gepresenteerd. De oude waren dan ook wel aan vernieuwing toe. Maar het verhaal van Epifanius mag ons er blijvend aan herinneren dat alles wat met beeld te maken heeft binnen de liturgie niet zondermeer vanzelfsprekend is. En de iconoclasme strijd mag ons er aan herinneren dat alles wat met beeld en afbeelden, wat met presentatie en representatie te maken heeft, buitengewoon ingewikkeld is. Het witte doek (Paastijd) De opwekking van Jezus van Nazaret is principieel onafbeeldbaar. De evangelisten vertellen van een leeg graf, van getuigen en van verschijningen, van de Opgewekte, maar niet van de opwekking zelf. Wit is de kleur van zuiverheid. De afbeelding tegen de achtergrond van het kruis is abstract en uitgevoerd in rood en goud. Kruis en opstanding zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zoals bij de verschijningen de doorboorde handen en voeten van Jezus herinneren aan het kruis, zo herinnert de kleur rood aan zijn vergoten bloed.De kleur goud wordt gebruikt om het ‘belang’ aan te geven van pasen. Het voornaamste feest vraagt om een voorname kleur en deze kleur geeft ook aan dat niet wij de opstanding kunnen belichten, maar dat de opstanding licht uitstraalt.Licht dat doet leven, licht dat heel de geschiedenis in een nieuw perspectief plaatst
|