Ik zit al een paar uur achter mijn bureau. Er staat een vioolconcert aan. Voor mij de opengeslagen Bijbel. De sfeer is vredig. En toch. Ik krijg geen woord op papier; het lukt mij niet. Het verhaal is bekend genoeg. Mooi. Beeldend. Maar het is ook zo’n diep verhaal, dat ik niet goed weet waar te beginnen. Want het verhaal van Jezus is helemaal verweven met het verhaal van Israëls woestijntocht van 40 jaar. Maar het is evengoed verweven met ons bestaan. Zijn de verleidingen waar Jezus voor wordt geplaatst niet ook onze verleidingen? Ik beperk mij tot de 1^e: over brood, levensonderhoud. Dat is toch wezenlijk in ons bestaan?
Wij kunnen niet zonder. Maar waar wordt het dan een verleiding? Waar liggen de grenzen dat je – met Jezus – nee moet zeggen? Ziet u dat het verhaal vele lagen heeft. Niet eenvoudig al die verschillende accenten tot hun recht te laten komen en ervoor te zorgen dat het begrijpelijk blijft.

Ik sla eerst Deutr. 8 op. Jezus zelf wijst ons daarop. Zijn 1^e antwoord aan de verleider is een citaat uit dit hoofdstuk. Mozes vat hier heel de woestijntocht van Israël samen. Gedenk, zegt Hij, gedenk heel de weg waarop de Heer, jullie God, je geleid heeft, om je op de proef te stellen. God heeft jullie beproefd om te weten wat er in jullie hart is, of je bereid bent naar Gods bedoeling te leven. Vanuit dit verhaal van Israël moet je nu het verhaal van Jezus lezen. Dan hebben we direct antwoord op onze 1^e vraag. Waarom leidt de Geest Jezus naar de woestijn? Waarom stelt God Hem op de proef? Om te zien wat in zijn hart is. Om te weten of Jezus bereid is Gods bedoeling waar te maken. Bij de doop in de Jordaan zei een hemelse stem: Jij bent mijn Zoon. Maar wat betekend dat zoonschap? Wat vraagt het van Jezus? Zal Hij het aankunnen? Zal die weg Hem niet te zwaar zijn? Daarom stelt God Hem op de proef.

En nadat Jezus 40 dagen had gevast. Vandaag is de 1^e zondag in de 40-dagentijd. 40 dagen gaan wij met Jezus op weg naar het Pasen van zijn Opstanding. Een sobere tijd. Is het dan niet goed met Jezus te vasten? Om even af te zien van alle luxe en extra’s bij het eten. Je kunt deze tijd toch niet met Jezus meetrekken, zelf lekker eten en drinken en Hem alleen laten vasten? Probeer het eens. U zult merken hoe u dichter bij Jezus bepaald wordt.

Terug naar ons verhaal. Bij Middeleeuwse schilderijen van de verzoeking zie je altijd 2 figuren afgebeeld. Jezus is duidelijk herkenbaar en tegenover Hem zie je een in donkere kleuren geschilderde engerik staan: de duivel. Moet ik mij dat zo voorstellen als ons verhaal vertelt: en de verleider kwam en zei…? Of is het gewoner, menselijker, zoals het ook in ons leven toegaat? Een poosje geleden moest ik mijn auto parkeren. Er was nog 1 plekje vrij, maar wel erg smal. Bij het naar huis gaan, raakte ik net met mijn bumper de auto naast mij: toch een kras. Automatisch keek ik om me heen. Terwijl ik dat deed klonk er een stem in mijn hoofd: gewoon wegrijden, niemand heeft iets gezien. Zomaar een stem. Van mijzelf? Of van de verleider? Antwoord daarop vind ik pas als ik mij realiseer hoe ik in het leven sta, dat ik in het verbond met God zijn bedoeling probeer te leven. Maar ja, dan is die stem van de verleider.

Als u liever aan dat plaatje vasthoudt, ik vind het prima, maar ik vind ook dat u het zichzelf dan wel makkelijk maakt. Want zo tasbaar en zichtbaar komen wij de verleider toch niet tegen? Dus lijkt het alsof wij daarvoor gespaard blijven. En dat is nu net niet het geval.

Jezus worstelt met de vraag: wat betekent dat: jij bent mijn Zoon? Hij trekt de woestijn in, zoekt de eenzaamheid, moet alleen zijn om helderheid te krijgen. Wat wordt er van mij gevraagd? Zal Ik dat aankunnen? Jezus vecht met zichzelf voor identiteit, om zin en doel in het leven. Wat is de bedoeling van zijn leven, wat vraagt God van Hem? Als Hij zo 40 dagen gevast heeft, realiseert Hij zich opeens dat Hij honger heeft. Geweldige honger. En de verzoeker kwam en zei: als jij Gods Zoon bent. Daar ging Jezus gevecht toch om? Wat betekent het dat Hij Zoon van God is? Als je Gods Zoon bent, zeg dan dat deze stenen broden worden. Jezus heeft 40 dagen gevast, is uitgehongerd, zijn krachten kwijt, verzwakt. Natuurlijk moet Hij eten.
Wat is er dan tegen te zeggen… Nee, de verleider niet bezorgd om een hongerig, verzwakt mens. Als je Gods zoon bent, zegt hij, als; bewijs maar eens.

Jezus, als Israël, op de proef gesteld, antwoord met het woord van Mozes: niet van brood alleen, maar van elk woord dat uit Gods mond uitgaat, zal een mens leven. Alle woord uit Gods mond: de Bijbel. Zoals je lichamelijk van brood leeft, zo leef je geestelijk van Gods Woord. Een mens is lichaam en geest. Beide moeten gevoed worden, anders verkommert een mens. Eten en drinken is dus van belang. Maar is dat alles? Verdienen en genieten. Met vakantie gaan of naar het winkelcentrum. En het lijkt wel of alles tegenwoordig groter moet. Een grotere auto, een nog verdere vakantiebestemming, nog meer luxe. We moeten altijd alles kunnen eten.
Midden in de winter: aardbeien. In de meeste winkels staat tegenwoordig waar het vandaan komt. Aardbeien uit Afrika. Hoeveel vliegkilometers zijn dat? Hoeveel extra CO2 uitstoot? Een heel milieu onvriendelijk toetje dus in de winter. Hetzelfde geldt voor appels uit Nieuw Zeeland en wijn uit Chili. Is het niet overdreven om het hele jaar door alles te willen eten wat onze wereld, waar dan ook, produceert? Ja, ik weet het, het is wel verleidelijk.
Ach, zonder dat ik er erg in heb, zeg ik het al: verleiding. Veel mensen zijn zo met het materiele bezig dat “alle woord van God” toch wat in de klem komt. Lezen we nog uit de Bijbel?
Het lijkt meer en meer een onbekend boek te worden. Maar alleen als die woorden van God je leven kleuren licht de zin van het leven en Gods bedoeling met jouw bestaan op. Want zoals God een bedoeling met Jezus leven had, heeft Hij dat ook met jouw leven. Er is een oud kinderliedje: Lees de Bijbel, bid elke dag. Eenvoudig, maar waar. Schat ik het echt verkeerd in als ik denk dat bij velen het lezen en bidden wat uit het zicht is geraakt? Onze moderne maatschappij oefent een geweldige druk uit: werken, ontspanning, sport, vakantie. Geniet toch van het leven, mensen. Even een weekendje naar Barcelona. Waar gaan jullie van de zomer heen? Wat blijft er voor tijd over voor stilte, meditatie? Ga rustig zitten; neem de Bijbel en lees. Proef de tekst. Stel dat jij die persoon bent? Wat doet dat je? Wie ben je eigenlijk? Wat zal Gods bedoeling met jouw leven zijn? Waarom bracht God die mensen op je pad? Mediteer zo eens; nee, regelmatig. Het zal je goed doen; bij God schuilen helpt altijd. Je vindt rust en vrede. Weet je door God gedragen; je voelt je geborgen. En er zal openheid naar de mensen om je heen groeien. Laat je dat niet afpakken door alle drukte en jachterigheid. De verleiding is levensgroot. 2 hoofdstukken verder in Mt. zegt Jezus: zoek eerst het Koninkrijk en zijn gerechtigheid en dat alles (eten, drinken, kleding) zal je bovendien gegeven worden. Vertrouw er maar op, want het is God die het zegt.

Als voorbereiding op deze dienst las ik over de Iona gemeenschap. Over het eiland Iona waar eens een oud klooster stond. Over de herbouw van de kloosterkerk, die al eeuwen was ingestort. Over de gemeenschap die een 5-voudige regel kent. Toen ik die regel las, rolde ik zowat uit mijn stoel. Houd u dus vast.
1. Bijbellezen en gebed voor elkaar en voor het grote geheel van de kerk. Ben ik mee eens.
2. Delen en verantwoording afleggen over de besteding van je geld.
3. Ook verantwoording afleggen van je tijd.
Ja, kom nou. Moet ik anderen verantwoording afleggen voor wat ik met mijn geld doe? Ik heb het eerlijk verdiend hoor. Maar na een poosje ging ik er wel wat in zien. Staat wat je met je geld en tijd doet soms los van je geloof? Geloven kleurt toch heel je leven: de keuzes die je maakt, je omgang met mensen. De Bijbel schaart tijd en geld onder geschonken gaven. Niet bedoeld voor privé gebruik. Maar om te gebruiken om het samenleven voor ieder beter te maken. Ben ik zo met mijn geld en tijd bezig. Dien ik God ook met mijn geld, met mijn tijd.?
Ik weet dat Gert Jan Slump graag een gespreksgroep over deze regels opzet. Ik ben daar een warm voorstander van. Geloven is concreet, midden in het dagelijks leven, niet een privé achtertuintje, waar ik alleen ben met mijn God.

Zeg tegen deze stenen dat ze brood worden.

Jezus weerstond de verleiding;

na 40 dagen vasten moet dat een hele inspanning geweest zijn.

Maar zo bleek Hij inderdaad Gods Zoon.

Geen twijfel mogelijk.

Met Hem mogen wij mee op weg,

op weg naar het Koninkrijk van Gods vrede.

Hij behoedt ons voor de verleiding van dwaalwegen.

We gaan daar samen van zingen

met een prachtig Iona lied.

Let u eens op:

de eerste 4 verzen zingen wij vragend aan Jezus;

“O, waar wil jij, Jezus, heengaan

en kan ik je volgen”;

in het laatste couplet antwoord Jezus ons.